Nu het nieuws erdoor is dat er online gaat worden lesgegeven wil ik graag wat tips delen. Een maand geleden zat ik in hetzelfde schuitje: de scholen gingen dicht en we moesten nu online onze lessen verzorgen. ‘’Maar hoe dan?’’ was de eerste vraag die bij mij opkwam. Hoe kun je nou een klassensituatie online nabootsen? Nu ik enkele weken verder ben, zie ik in dat het online lesgeven lang niet zo vervelend hoeft te zijn. De eerste week zal wat onwennig zijn en loop je tegen wat dingen aan. Met dit artikel hoop ik jou beter voor te bereiden dan in destijds was!

#1 Het hoeft niet perfect!

Al het begin is moeilijk. De eerste lessen zullen niet perfect gaan en dat hoeft ook niet. Er zijn zoveel factoren waar jij als docent geen invloed op gaat hebben. Neem het van mij aan, die eerste les kan niet vlekkeloos gaan. Zo zou het bijvoorbeeld kunnen zijn dat niet alle leerlingen online kunnen komen, je niet meer weet hoe je je PowerPoint moet delen of je bent (heel normaal!) zenuwachtig. Geef jezelf de kans om te wennen! We bevinden ons in een unieke situatie en dat doet ook wat met jou als mens. Wees lief voor jezelf, zeker de eerste week.

#2 Praat met je leerlingen over de situatie

Ik merkte dat tijdens de eerste les dat mijn leerlingen behoefte hadden om over de situatie te praten. We zijn altijd nog ‘mens’ voor ‘docent’ of ‘leerling’ dus zorg voor een sfeer waarin je de leerlingen de kans geeft om hun emoties te delen. Dit kan lastig zijn. Mijn leerlingen waren in het begin bang en ik vond het heel lastig om hier als docent goed op te reageren. Maar dat is het hem nou juist. Ik besloot niet als docent te reageren, maar als mens. Ik gaf ze een luisterend oor en dat bleek al heel veel te helpen. Wanneer jij de situatie bespreekbaar maakt neemt dat al heel veel onnodige spanning weg.

#3 Bereid de lessen voor

De eerste keer dat ik een les gaf was ik niet goed genoeg voorbereid. Het was allemaal nieuw en ik was ietwat zenuwachtig. Ik hoopte dat de leerlingen vooral veel vragen zouden stellen waardoor de les vanzelfsprekend opgevuld zou worden. Ik was immers ook heel erg benieuwd hoe het met ze ging. Waren ze allemaal veilig? De eerste les ging heel snel voorbij, maar toch had ik geen bevredigend gevoel toen ik mijn laptop dichtdeed. Had ik ze nou iets geleerd? Sinds mijn opleiding schrijf ik vrijwel nooit meer mijn lesplannen uit. Ik weet namelijk voor de les precies waar ik het over ga hebben en gebruik altijd mijn PowerPoint als leidraad. Ik besloot om de volgende les wel een PowerPoint te gebruiken.

De tweede les ging een stuk beter. Mijn leerlingen konden mijn PowerPoint volgen doordat ik mijn scherm met ze deelde. Ze konden hierdoor mijn uitleg net zo volgen als in het klaslokaal. Ik wil hiermee natuurlijk niet zeggen dat je per se een PowerPoint moet hebben (al kan een visueel middel de leerlingen wel helpen!), maar het kan wel handig zijn iets voor jezelf uit te hebben geschreven. Zo heb ik op mijn bureau altijd 1 a 2 A4’tjes met kernwoorden waar ik het over wil hebben. Ook wanneer je huiswerk hebt opgegeven en het wilt nabespreken is het handig om een kopie bij de hand te hebben (of je scherm met je leerlingen te delen). Bedenk voor je de les begint wat er ‘mis’ zou kunnen gaan, dat kan een hoop schelen!

#4 Begrijp het programma waarmee je werkt

De eerste week gaven wij les aan de hand van Skype. Later gingen we over op Zoom (wat een hele goede keuze was!). De eerste keer dat ik Zoom gebruikte wist ik hoe ik met mijn leerlingen kon praten en chatten, maar er waren nog heel veel functies waar ik het bestaan niet van afwist. Heel erg zonde, want er is zoveel mogelijk! Mocht je les gaan geven met Skype, Zoom, Microsoft Teams etc. weet in ieder geval hoe het werkt! Ga met een paar collega’s de functies uitproberen. Het kan je lessen zoveel levendiger en betekenisvoller maken.

#5 Denk aan je omgeving

Ik heb dan misschien het geluk niet twee rennende kleuters in huis te hebben, maar een redelijk rustige omgeving is wel van belang! De leerlingen kunnen afgeleid raken door de kleinste dingen. Daarbij kun jij als docent niet in de gaten houden wat ze nog meer op hun mobiel, iPad of computer doen. Zorg er daarom voor dat je omgeving stil is en je achtergrond rustig. In veel programma’s heb je de mogelijkheid om je achtergrond aan te passen. In Skype heb je bijvoorbeeld de optie om je achtergrond te ‘blurren’. Je kunt er dus voor zorgen dat alleen jij scherp in beeld bent. In Zoom is de functie net weer wat leuker: je kunt je eigen achtergrond kiezen! Zo kan ik nu dus docent zijn op Zweinstein! Maar je kan het natuurlijk ook professioneler aanpakken door te gaan voor een bibliotheek achtergrond ;-). Wil je er gebruik van maken? Ga naar 'Settings' in je Zoomaccount en klik op 'Virtual Background'.

Misschien overbodig, maar zorg ook dat je een goede stoel hebt. Na mijn eerste les had ik een enorm stijve rug aangezien ik constant voorovergebogen zat.

#6 Zorg voor structuur

Mijn school zorgde ervoor dat ik vaste lesmomenten kreeg waarop ik mijn leerlingen zou zien. Dit was erg fijn, aangezien ik daardoor mijn lessen goed kon plannen. Ik kreeg zo dus de ruimte om mijn lessen op tijd voor te kunnen bereiden, huiswerk na te kijken en te reageren op e-mails. Zorg ook dat je structuur aan de leerlingen geeft. Laat je leerdoelen aan het begin van de les zien zodat de leerlingen precies weten waar ze aan toe zijn.

#7 Hou het afwisselend

Online lesgeven kan heel gauw saai worden. Ik weet dat ik op een gegeven moment een microfoon van een leerling aanzette en ik duidelijk geluiden hoorde van een spelletje. Wanneer je online lesgeeft mis je een stukje controle die je in de klas wel hebt. Door de lessen afwisselend te houden kun je deze controle enigzins terugkrijgen. Dit zijn enkele dingen die je kunt doen tijdens je videocall:

Gericht vragen stellen

Net zoals je dat in een klaslokaal zou doen, is het van belang dat de leerlingen weten dat ze de beurt kunnen krijgen. Zorg er dus voor dat je voldoende vragen stelt en individuele leerlingen een vraag laat beantwoorden.

Discussies

Voor een vak zoals Nederlands of Maatschappijleer is het fijn dat leerlingen kunnen discussiëren met elkaar. Je kunt de leerlingen indelen in kleinere groepjes die elkaar kunnen bellen (in Zoom kun je als docent deze groepen zelf maken). Wanneer je gebruik maakt van Zoom kun je in je ‘Account Settings’ de optie aanklikken om gebruik te maken van de ‘Breakout Room’. Wanneer je in Zoom zit kun je klikken op het icoontje hiervan (zie de afbeelding hieronder). Zoom deelt dan je leerlingen in groepen in, maar je kunt ze natuurlijk handmatig aanpassen!

Poll

Ik vind het fijn om mijn leerlingen af en toe een vraag te laten beantwoorden. Hier zijn oneindig veel apps voor. In Skype zit dit al ingebouwd. Wanneer je op de functies in je chat klikt zie je ‘Peiling maken’. Hier kun je een poll maken en aan je leerlingen sturen. Een andere website die handig kan zijn is www.polleverywhere.com. Je maakt heel gemakkelijk een poll aan, kopieert de link en plakt die in een mail of in een chat naar je leerlingen toe. Het geeft je als docent snel overzichtelijke resultaten!

Whiteboard functie

Zoals ik in mijn vorige post had beschreven heeft Zoom een ingebouwde Whiteboard functie. Heel erg handig als je als docent iets visueel moet uitleggen, maar ook de leerlingen kunnen hun Whiteboard delen met de rest van de klas. Mocht je geen gebruik van Zoom maken maar wel een Whiteboard willen gebruiken bij je uitleg, kijk dan eens op: Miro.com. Via deze site kun je je leerlingen tegelijkertijd op het bord laten tekenen. Naast de Whiteboard functie kun je ook samen brainstormen d.m.v. een mindmap! Het uiteindelijke resultaat kan opgeslagen worden en ook gedeeld worden.

Screensharing

Veel programma’s waarmee je kunt videobellen hebben de optie om je scherm te delen. Het kan voor de leerlingen heel fijn zijn om visuele ondersteuning te krijgen bij de uitleg. Je kunt filmpjes laten zien, het huiswerk doornemen, tekenen in een grafiek.. de opties zijn oneindig!

#8 Werk samen met je collega’s

Twee weten altijd meer dan een. Tijdens mijn eerste paar lessen liet ik een collega van mij meekijken. Omdat dit de eerste keer zou zijn dat ik online les ging geven wist ik zeker dat ik wat steken zou laten vallen. Na de les gaf hij mij een paar tips die ik heel dankbaar meenam na de volgende les. Je collega’s zijn natuurlijk ook mensen die met hele goede lesideeën kunnen komen. Zeker in deze rare tijd is het fijn als mensen hun creativiteit kunnen delen met elkaar. Ik zou ook zeker eens per week met je sectie (of andere groepsleerkrachten) overleggen wat er goed ging en waar er nog verbeteringen te vinden zijn. Het is natuurlijk ook gewoon fijn om je collega’s te spreken, want het online lesgeven kan wel eens eenzaam worden. Ik mis het namelijk enorm om ongegeneerd bij mijn collega’s (voor de meest triviale dingen) aan te kloppen.

#9 Film je lessen

Voorheen vond ik het vreselijk om mijn lessen te filmen en terug te kijken.  Waarom bewoog ik zo raar met mijn handen? Klink ik echt zo raar? Dit waren slechts enkele gedachten die ik had na het bekijken van de lessen. Toch kan het enorm leerzaam zijn om jezelf terug te zien, zeker aangezien het zo makkelijk is om je les te filmen! De meeste programma’s hebben namelijk een ingebouwde functie waarbij het gesprek wordt opgenomen en opgeslagen kan worden. Ik kijk de lessen altijd na en zie dat ik steeds meer vooruitgang boek.

#10 Vraag om feedback

We weten allemaal dat feedback enorm leerzaam kan zijn. Zo kreeg ik feedback van mijn collega die mijn les had bijgewoond. Ik vroeg ook feedback aan mijn leerlingen, aangezien zij als geen ander konden vertellen wat ze ervan vonden. Leerlingen functioneren natuurlijk beter in een goed klassenklimaat en door feedback te vragen kun je dit verbeteren. Doordat ik om feedback vroeg hadden mijn leerlingen het idee dat hun mening ertoe deed en dat er naar hun werd geluisterd. Elke school heeft natuurlijk zijn eigen feedbackformulieren, maar als je dit ook online wilt doen kun je bijvoorbeeld gebruik maken van: http://feedbacktool.scholierenkoepel.be/dashboard

Ik hoop dat deze tips iets kunnen helpen de aankomende weken! Vragen, opmerkingen, tips? Laat zeker een berichtje achter!

Heel veel succes,

Tessa

3 gedachtes op “10 tips voor online lesgeven”

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

WP-Backgrounds Lite by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann 1010 Wien